Hoàng Thi Thơ và “Những ngày thơ mộng”

Hoàng Thi Thơ sinh ngày 1 tháng 7 năm 1929 tại làng Bích Khê, xã Triệu Long, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị, bắt đầu hoạt động nghệ thuật từ năm 1945, khi còn học trung học tại Huế và Hà Tĩnh. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông gia nhập Đoàn Văn nghệ Quảng Trị như một diễn viên ca kịch nhạc do nhạc sĩ Nguyễn Hữu Ban làm trưởng đoàn. Đến tháng 8 năm 1946, ông trở lại Huế để tiếp tục học những năm cuối trung học.
Tháng 12 năm 1946, khi ông đang tham gia tuyên truyền cùng nhạc sĩ Trần Hoàn ở Huế, kháng chiến toàn quốc bùng nổ. Sau khi Huế thất thủ, ông trở ra thành phố Vinh theo đề nghị của nhà thơ Lưu Trọng Lư. Ông bắt đầu làm báo, viết văn, trở thành phóng viên và biên tập viên của nhật báo Cứu Quốc của Việt Minh. Năm 1951, ông vào Sàigòn dạy tiếng Pháp ở một trường tư thục và theo nghề sáng tác nhạc. Năm 1957, ông bắt đầu tổ chức những kỳ Đại nhạc hội tại rạp Thống Nhất và 4 năm sau thành lập Đoàn Văn nghệ Việt Nam, lưu diễn qua nhiều nước châu Á .
Từ năm 1967, ông tổ chức những chương trình ca vũ nhạc kịch tại nhà hàng Maxim’s ở Sàigòn. Ông cũng được Bộ Thông tin Việt Nam Cộng hòa và Tổng cục Chiến tranh Chính trị nhiều lần cử thành lập và dẫn các đoàn văn nghệ Việt Nam lưu diễn ở các nước châu Âu…
Thời kỳ đi kháng chiến, Hoàng Thi Thơ đã có mối tình với cô Trương Tân Nhân, một người bạn học cùng trường. Về sau, khi ông bỏ kháng chiến về thành, bà Tân Nhân đã có thai, ở lại miền Bắc và tiếp tục sự nghiệp ca hát. Tháng 9 năm 1957, ông lập gia đình với ca sĩ Thúy Nga và có 4 người con: 3 trai, gái, trong đó, người con trưởng là Hoàng Thi Thi vừa là nhạc sĩ, vừa là kỹ sư.
Khi miền Nam thất thủ vào tháng 4 năm 1975, ông đang cùng đoàn văn nghệ trình diễn tại thủ đô Tokyo của Nhật Bản và từ đó cuộc sống lưu vong bắt đầu. Sau năm 1975, ông sang Mỹ, nhưng cũng có về Việt Nam 2 lần từ năm 1993. Sáng chủ nhật 23 tháng 9 năm 2001, ông qua đời tại nhà riêng ở Glendale, được an táng tại Huntington Beach. Trước khi qua đời, ông cho biết điều ông tiếc nhất là miền Nam thất thủ lúc ông mới 44 tuổi: ở tuổi tứ tuần, sức sáng tác của ông vẫn còn phong phú, nếu còn ở trên quê hương, ông sẽ có thêm nhiều tác phẩm có giá trị.

Nữ ca sĩ Ngọc Minh đã viết những dòng tưởng niệm người nhạc sĩ đã sáng tác nhiều ca khúc về tình tự quê hương và nhiều tình khúc có lời lẽ dung dị gần gũi với tâm hồn của đại chúng: “Trong 50 năm sáng tác, Hoàng Thi Thơ đã viết trên 400 tác phẩm, đa số là những bài hát mang âm hưởng ngũ cung (dân ca) về tình tự quê hương. Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ cũng viết rất nhiều bản tình ca đã được hàng triệu người ưa thích và thuộc lòng. Tôi đã hát rất nhiều tình ca của nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ trong thời gian trước năm 1975 tại các vũ trường, nhưng hình như tôi không có duyên được thâu những tình khúc tuyệt vời của ông vào trong những băng nhạc đã thực hiện của Ngọc Minh Productions. Đã lâu lắm rồi, vào khoảng năm 1986 hay 1987, vũ sư Minh Cường đã thực hiện hai băng nhạc trong đó tôi đã hát hai bài của nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ là “Tìm anh” và “Những ngày thơ mộng”…” (Tưởng nhớ nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ)
Những ca khúc đượm nét dân ca rất được phổ biến và ưa chuộng của Hoàng Thi Thơ là “Gạo trắng trăng thanh” viết năm 1954 về một đêm trăng sáng, trai gái trong làng Bích Khê, phủ Triệu Phong, Quảng Trị tụ họp lại trong sân rộng nhà của cha ông, giã gạo, hát hò tình tứ với nhau (Ai đang đi trên đường đê, tai lắng nghe muôn câu hò đê mê, vô đây em dù trời khuya anh sẽ đưa em về), “Duyên quê” (Cô gái vườn quê, dầm mưa dãi nắng, cuộc đời trong trắng mà em biết yêu trăng đẹp ngày rằm), “Trăng rụng xuống cầu“ (1956), “Đường xưa lối cũ” (1955) viết từ hoàn cảnh thật khi về thăm nhà thì mẹ đã qua đời và người em gái đã đi lấy chồng: “Khi tôi về ngẹn ngào trong nắng, tưởng gặp mẹ tôi rưng rưng đứng đón con về”.
Ca khúc “Đường xưa lối cũ” với giọng ca Thái Thanh: https://youtu.be/wBpWHDQ5KN8

Ngoài những ca khúc có giá trị, Hoàng Thi Thơ còn có sự đóng góp rất độc đáo cho âm nhạc: đó là những vở nhạc kịch của ông như “Từ Thức lạc lối Bích Đào”, “Dương Quý Phi”, “Cô gái điên”, “Ả đào say”.

Ca khúc “Những ngày thơ mộng” là một ca khúc đặc sắc dành cho những khoảng lặng giữa cuộc sống vội vã và đầy xáo động này. Trong những khoảng lặng ấy, anh tạm quên những muộn phiền và những lo toan của cuộc mưu sinh trong từng ngày để thả hồn về những ngày tươi sáng đã qua và bao giờ hồi ức về những ngày thơ ấu thơ mộng cũng khơi dậy trong tâm hồn anh cảm giác bồi hồi khó nói thành lời. Đường đời có muôn vạn nẻo, nhưng chẳng có con đường nào có thể đưa anh trở về với “những ngày xinh như mộng”. Anh sẽ thẫn thờ tự hỏi:
“Tìm đâu những ngày thơ ấu qua?
Tìm đâu những ngày xinh như mộng?
Tìm đâu những ngày thơ?
Tìm đâu những chiều mơ?
Tìm đâu, biết tìm đâu, đâu giờ?“
Vào những ngày xa xưa ấy, anh chẳng hề biết thế nào là tình yêu dù có những lúc một nỗi nhớ thương mơ hồ nào đó vấn vương trong tâm hồn và len cả vào những giấc mơ:
“Tìm đâu những ngày chưa biết yêu?
Chỉ thấy, thấy lòng nhớ thương nhiều
Rồi đêm ta nằm mơ…”
Sự rung động của tâm hồn còn tinh khôi đã thôi thúc anh viết những câu thơ tình đầu tiên để bày tỏ nỗi nhớ nhung hay sự hờn trách nhẹ nhàng:
“Hồn say ta làm thơ
Ngồi ngâm trách lòng ai hững hờ…”
Khung cảnh thơ mộng đã mang lại cho anh những rung động đầu đời ấy là khung cảnh của đồng quê với đàn bướm trắng chập chờn bay trên những con đường loang nắng. Vào những buổi sớm mai hay những buổi chiều vắng lặng, văng vẳng tiếng hò của cô gái hàng xóm, nhưng đôi lúc không gian tĩnh lặng ấy cũng xôn xao với tiếng cười đùa của những đứa bạn cùng lứa tuổi:
“Ai tìm giùm đàn bướm trắng
Bay tìm tình đường loang nắng
Ai tìm giùm cô gái xóm
Khoe giọng hò đường hoang vắng
Và nhớ đi tìm đàn bé nô đùa
Ngoài đồng lúa hay trong sân chùa…”
Nhưng giờ đây, những ngày thơ ấu với biết bao mộng đẹp chỉ còn là kỷ niệm nên nỗi tiếc nhớ khôn nguôi sẽ theo anh cho đến những giây phút cuối của cuộc đời:
“Tìm đâu những ngày thơ ước mơ?
Tìm đâu những ngày hết mong chờ?
Ngày thơ biết tìm đâu,
Ngày thơ biết tìm đâu,
Tìm đâu, biết tìm đâu, đâu giờ?”

Ca khúc “Những ngày thơ mộng” với giọng ca Khánh Ly (trong CD “Boston buồn”) : https://youtu.be/UI4wPUgh4No
Ca khúc “Những ngày thơ mộng” với giọng ca Khánh Ly (trong băng Tiếng hát Khánh Ly – Shotguns năm 1980): https://youtu.be/SkH44-NJD7w

Ảnh: Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ và nhạc phẩm “Những ngày thơ mộng”

( Huỳnh Duy Lộc )

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s